Program pomocy uchodźcom 2008 finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Uchodźczego oraz UNHCR
"Wspieranie dostępu do procedury azylowej poprzez monitoring, pomoc prawną i szkolenia" (2008)
Koncepcja programu powstała na kanwie doświadczeń Stowarzyszenia z poprzednich lat, stanowiąc zarazem rozwinięcie dotychczasowych działań.
Program : "Wspieranie dostępu do procedury azylowej poprzez monitoring, pomoc prawną i szkolenia" łączy 3 istotne elementy składające się na zapewnienie szerszego dostępu do procedury uchodźczej dla zagrożonych cudzoziemców.
Program : "Wspieranie dostępu do procedury azylowej poprzez monitoring, pomoc prawną i szkolenia" łączy 3 istotne elementy składające się na zapewnienie szerszego dostępu do procedury uchodźczej dla zagrożonych cudzoziemców.
Opierając się na doświadczeniach z lat ubiegłych program polega na module monitoringowym, który prowadzony będzie w sposób regularny w wybranych lokalizacjach (areszty w celu wydalenia, ośrodki strzeżone)
W efekcie monitoringu przygotowany zostanie raport ewaluacyjny warunków dostępu do informacji i procedury uchodźczej. Wyjazdy monitoringowe będą połączone z udzielaniem informacji i pomocy prawnej osadzonym cudzoziemcom (moduł pomocy prawnej). Najważniejsze lokalizacje będą odwiedzane comiesięcznie, a kilka dodatkowo wybranych - rotacyjnie, tak aby program objął jak największą liczbę beneficjentów. Trzecim modułem w programie jest przygotowanie materiałów szkoleniowych oraz przeprowadzenie 2 szkoleń dla Straży Granicznej na temat ochrony uchodźców, procedury, grup szczególnej troski, zagadnień przemocy na tle seksualnym oraz handlu ludźmi.
Program zakłada realizację następujących zasadniczych celów:
1) Wzmocnienie ochrony beneficjentów poprzez poprawę dostępu do poradnictwa i informacji prawnej w instytucjach detencyjnych
2) Monitoring i ewaluacja dostępu do procedury azylowej w Polsce
3) Podniesienie wiedzy Straży Granicznej odnośnie procedury azylowej i traktowania grup szczególnej troski
W efekcie monitoringu przygotowany zostanie raport ewaluacyjny warunków dostępu do informacji i procedury uchodźczej. Wyjazdy monitoringowe będą połączone z udzielaniem informacji i pomocy prawnej osadzonym cudzoziemcom (moduł pomocy prawnej). Najważniejsze lokalizacje będą odwiedzane comiesięcznie, a kilka dodatkowo wybranych - rotacyjnie, tak aby program objął jak największą liczbę beneficjentów. Trzecim modułem w programie jest przygotowanie materiałów szkoleniowych oraz przeprowadzenie 2 szkoleń dla Straży Granicznej na temat ochrony uchodźców, procedury, grup szczególnej troski, zagadnień przemocy na tle seksualnym oraz handlu ludźmi.
Program zakłada realizację następujących zasadniczych celów:
1) Wzmocnienie ochrony beneficjentów poprzez poprawę dostępu do poradnictwa i informacji prawnej w instytucjach detencyjnych
2) Monitoring i ewaluacja dostępu do procedury azylowej w Polsce
3) Podniesienie wiedzy Straży Granicznej odnośnie procedury azylowej i traktowania grup szczególnej troski
"Przeciwdziałanie dyskryminacji i ksenofobii wobec uchodźców i marginalizowanych migrantów w Polsce"
Projekt jest realizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię. Lichtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
Projekt jest realizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię. Lichtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
Realizacja projektu 1 kwietnia 2008 r. - 31 marca 2009.
Założenia projektu:
Projekt obejmuje realizację 4 powiązanych komponentów, które wielopłaszczyznowo zmierzają do przeciwdziałania dyskryminacji i ksenofobii wobec uchodźców i migrantów w Polsce. Działania te częściowo wspierają się na dotychczasowych doświadczeniach programowych Centrum, a częściowo rozwijają nowe możliwości realizowania celów statutowych, wzmacniając kompetencję Centrum do prowadzenia bardziej zróżnicowanych programów. Problem dyskryminacji uchodźców i migrantów w Polsce, wyrażający się w ograniczonym dostępie tej grupy do informacji i pomocy prawnej z jednej, a w negatywnym odbiorze społecznym z drugiej strony, wymaga działań w dwóch kierunkach. Projekt zakłada zarówno oddziaływanie na ogół społeczeństwa poprzez kampanię społeczną(1) i akcję informacyjną(2), jak i działania ukierunkowane na bezpośrednią pomoc grupie dyskryminowanej poprzez organizację bezpłatnej pomocy prawnej(3). W ten sposób zapobieganie negatywnej recepcji społecznej łączy się z pozytywnymi działaniami na rzecz indywidualnych osób, poszukujących informacji i pomocy prawnej. Kampania medialna oraz informacyjna skupia się na tych kategoriach cudzoziemców, którzy najczęściej podlegają marginalizacji i posiadają szczególną potrzebę uzyskania niezależnej i nieodpłatnej informacji i pomocy prawnej. Program obejmuje również komponent naukowo-badawczy(4). Jego rezultatem będzie raport, stanowiący instrument oddziaływania na środowiska eksperckie oraz decydentów politycznych. Raport uzupełni kampanię informacyjną dostarczając rzetelnych informacji i analiz.
Komponenty projektu:
1. Kampania społeczna - Kampania "Wszyscy jesteśmy cudzoziemcami. Wszyscy jesteśmy ludźmi", poprzez odwołanie się do tradycji emigracyjnych Polaków, będzie nawoływać do wyzbycia się ksenofobii oraz dyskryminacji cudzoziemców, dostrzegając przy tym szczególne potrzeby np. uchodźców.
2. Kampania informacyjna - Obok kampanii społecznej, nakierowanej na ogół społeczeństwa, prowadzona będzie kampania informacyjna skierowana do samych uchodźców i innych cudzoziemców, którzy mogą podlegać dyskryminacji, i/lub którzy poszukują dostępu do informacji i pomocy prawnej w Polsce.
3.Poradnictwo prawne dla cudzoziemców - realizowane przez regularne wizyty w ośrodkach i dyżury w biurze. Porad udzielać będzie 3 prawników, przygotowanych i doświadczonych w pracy z uchodźcami. Dla zmaksymalizowania efektu, porady prowadzone będą nie tylko w biurze Centrum, ale też w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w Lesznowoli, który ma charakter detencyjny przez co dostęp do niezależnej informacji jest ograniczony.
4. Komponent badawczy - Raport uzupełni kampanię informacyjną i społeczną dostarczając rzetelnych informacji i analiz na temat największych zagrożeń praw uchodźców i innych cudzoziemców w Polsce, omawiając problematyczne rozwiązania prawne i naganną praktykę, jak i wskazując przykłady pozytywnych rozwiązań.
Założenia projektu:
Projekt obejmuje realizację 4 powiązanych komponentów, które wielopłaszczyznowo zmierzają do przeciwdziałania dyskryminacji i ksenofobii wobec uchodźców i migrantów w Polsce. Działania te częściowo wspierają się na dotychczasowych doświadczeniach programowych Centrum, a częściowo rozwijają nowe możliwości realizowania celów statutowych, wzmacniając kompetencję Centrum do prowadzenia bardziej zróżnicowanych programów. Problem dyskryminacji uchodźców i migrantów w Polsce, wyrażający się w ograniczonym dostępie tej grupy do informacji i pomocy prawnej z jednej, a w negatywnym odbiorze społecznym z drugiej strony, wymaga działań w dwóch kierunkach. Projekt zakłada zarówno oddziaływanie na ogół społeczeństwa poprzez kampanię społeczną(1) i akcję informacyjną(2), jak i działania ukierunkowane na bezpośrednią pomoc grupie dyskryminowanej poprzez organizację bezpłatnej pomocy prawnej(3). W ten sposób zapobieganie negatywnej recepcji społecznej łączy się z pozytywnymi działaniami na rzecz indywidualnych osób, poszukujących informacji i pomocy prawnej. Kampania medialna oraz informacyjna skupia się na tych kategoriach cudzoziemców, którzy najczęściej podlegają marginalizacji i posiadają szczególną potrzebę uzyskania niezależnej i nieodpłatnej informacji i pomocy prawnej. Program obejmuje również komponent naukowo-badawczy(4). Jego rezultatem będzie raport, stanowiący instrument oddziaływania na środowiska eksperckie oraz decydentów politycznych. Raport uzupełni kampanię informacyjną dostarczając rzetelnych informacji i analiz.
Komponenty projektu:
1. Kampania społeczna - Kampania "Wszyscy jesteśmy cudzoziemcami. Wszyscy jesteśmy ludźmi", poprzez odwołanie się do tradycji emigracyjnych Polaków, będzie nawoływać do wyzbycia się ksenofobii oraz dyskryminacji cudzoziemców, dostrzegając przy tym szczególne potrzeby np. uchodźców.
2. Kampania informacyjna - Obok kampanii społecznej, nakierowanej na ogół społeczeństwa, prowadzona będzie kampania informacyjna skierowana do samych uchodźców i innych cudzoziemców, którzy mogą podlegać dyskryminacji, i/lub którzy poszukują dostępu do informacji i pomocy prawnej w Polsce.
3.Poradnictwo prawne dla cudzoziemców - realizowane przez regularne wizyty w ośrodkach i dyżury w biurze. Porad udzielać będzie 3 prawników, przygotowanych i doświadczonych w pracy z uchodźcami. Dla zmaksymalizowania efektu, porady prowadzone będą nie tylko w biurze Centrum, ale też w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w Lesznowoli, który ma charakter detencyjny przez co dostęp do niezależnej informacji jest ograniczony.
4. Komponent badawczy - Raport uzupełni kampanię informacyjną i społeczną dostarczając rzetelnych informacji i analiz na temat największych zagrożeń praw uchodźców i innych cudzoziemców w Polsce, omawiając problematyczne rozwiązania prawne i naganną praktykę, jak i wskazując przykłady pozytywnych rozwiązań.
Przemoc seksualna i związana z płcią wobec osób ubiegających się o status uchodźcy
Porozumienie w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy
25 marca 2008 r. w siedzibie UNHCR w Warszawie doszło do podpisania przełomowego na miarę Europy Porozumienia w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy. Porozumienie w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy zostało zawarte pomiędzy Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Komendantem Głównym Policji, Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (UNHCR), Fundacją "La Strada" oraz Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć. Jego implementacja ma rozpocząć się już w 2008 r.
Porozumienie przygotowywane było przez szereg miesięcy, a jego celem było stworzenie formalnych ram współpracy pomiędzy wymienionymi podmiotami, w celu przeciwdziałania zjawisku przemocy związanej z płcią oraz przemocy na tle seksualnym wobec cudzoziemców. Głównym założeniem jest stworzenie standardowych procedur postępowania w przypadku wymienionych typów przemocy.
Ulotka przygotowana w ramach programu dostępna jest tutaj.
W rozumieniu Porozumienia przemocą seksualną lub ze względu na płeć jest każdy akt przemocy związany z płcią, obejmujący wyrządzenie fizycznej lub psychicznej krzywdy, a także groźba jego dokonania, a w szczególności:
1)doprowadzanie do obcowania płciowego;
2)doprowadzanie do poddania się albo wykonania czynności seksualnej;
3)prezentacja treści o charakterze seksualnym, w taki sposób, że można je narzucić osobie, która sobie tego nie życzy;
4) pozbawianie w inny sposób wolności i integralności seksualnej;
5)stosowanie przemocy w rodzinie.
Podstawową formą organizacji współpracy w ramach porozumienia są lokalne zespoły współdziałania, działające przy każdym ośrodku dla cudzoziemców.
W skład Zespołu wchodzi: pracownik Urzędu do Spraw Cudzoziemców, odpowiedzialny za określony ośrodek; kierownik lokalnej jednostki Policji (lub wyznaczony funkcjonariusz), przedstawiciel organizacji pozarządowej. Zespół współpracuje z personelem medycznym w ośrodku, może również podjąć współpracę z przedstawicielami innych instytucji oraz przedstawicielami środowisk uchodźczych.
Rozpoznanie przypadków przemocy
Procedura postępowania: Członek Zespołu, który powziął wiadomość o przypadku przemocy zastosowanej wobec cudzoziemca przebywającego w ośrodku, dokumentuje ten fakt w formie notatki oraz przekazuje pozostałym członkom Zespołu informacje o tym przypadku i za zgodą ofiar przemocy ich dane osobowe.
Pracownik Urzędu do Spraw Cudzoziemców odpowiedzialny za ośrodek, w którym przebywa ofiara przemocy, sporządza notatkę z opisem zdarzenia i niezwłocznie przekazuje ją do wiadomości osoby wyznaczonej przez Dyrektora Biura Organizacji Ośrodków dla Cudzoziemców Ubiegających się o Nadanie Statusu Uchodźcy lub Azylu Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Funkcjonariusz Policji wchodzący w skład Zespołu, gromadzi notatki o przypadkach przemocy zastosowanej wobec cudzoziemców przebywających w danym ośrodku i, w porozumieniu z innymi członkami Zespołu, sporządza co pół roku analizę stanu zagrożenia zjawiskiem przemocy, określając w szczególności: liczbę zgłoszonych przypadków przemocy, liczbę wszczętych postępowań karnych i sposób ich zakończenia, czynniki sprzyjające zjawisku przemocy oraz działania, jakie należy podjąć w celu przeciwdziałania temu zjawisku.
Zespół przygotowuje co pół roku zestawienie statystyczne przypadków przemocy zastosowanej wobec cudzoziemców przebywających w danym ośrodku, wypełniając kwestionariusz opracowany przez Grupę Ewaluacyjną, a następnie przekazuje go Grupie Ewaluacyjnej.
Zapobieganie przypadkom przemocy
W celu zapobiegania przemocy wobec cudzoziemców przebywających w ośrodku Zespół podejmuje działania na rzecz: zapewnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa w ośrodku i jego okolicach oraz informowania cudzoziemców przebywających w ośrodku o zjawisku przemocy, metodach zapobiegania przemocy oraz reagowania na przypadki przemocy.
Reagowanie na przypadki przemocy
Zespół reaguje na przypadki przemocy stosowanej wobec cudzoziemców przebywających w ośrodku i w tym celu:
1)podejmuje działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa osobistego ofierze przemocy lub potencjalnej ofierze przemocy i jej bliskim;
2)podejmuje działania zmierzające do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych, psychologicznych i społecznych ofiary przemocy i jej bliskich;
3)zapewnia ofierze przemocy pomoc w skontaktowaniu się z organizacją udzielającą pomocy prawnej;
4)podejmuje działania w celu zainicjowania postępowania karnego;
5)zapewnia przepływ informacji o przypadkach przemocy między członkami Zespołu oraz innymi podmiotami współpracującymi z Zespołem.
Działania wspierające
Współpracujące instytucje będą również podejmowały wspólne działania w celu przygotowania szkoleń dla osób zaangażowanych zawodowo lub społecznie w działania na rzecz rozpoznawania, zapobiegania i reagowania na przypadki przemocy wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach oraz materiałów informacyjnych dla tych osób i cudzoziemców.
Porozumienie w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy
25 marca 2008 r. w siedzibie UNHCR w Warszawie doszło do podpisania przełomowego na miarę Europy Porozumienia w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy. Porozumienie w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy zostało zawarte pomiędzy Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Komendantem Głównym Policji, Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (UNHCR), Fundacją "La Strada" oraz Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć. Jego implementacja ma rozpocząć się już w 2008 r.
Porozumienie przygotowywane było przez szereg miesięcy, a jego celem było stworzenie formalnych ram współpracy pomiędzy wymienionymi podmiotami, w celu przeciwdziałania zjawisku przemocy związanej z płcią oraz przemocy na tle seksualnym wobec cudzoziemców. Głównym założeniem jest stworzenie standardowych procedur postępowania w przypadku wymienionych typów przemocy.
Ulotka przygotowana w ramach programu dostępna jest tutaj.
W rozumieniu Porozumienia przemocą seksualną lub ze względu na płeć jest każdy akt przemocy związany z płcią, obejmujący wyrządzenie fizycznej lub psychicznej krzywdy, a także groźba jego dokonania, a w szczególności:
1)doprowadzanie do obcowania płciowego;
2)doprowadzanie do poddania się albo wykonania czynności seksualnej;
3)prezentacja treści o charakterze seksualnym, w taki sposób, że można je narzucić osobie, która sobie tego nie życzy;
4) pozbawianie w inny sposób wolności i integralności seksualnej;
5)stosowanie przemocy w rodzinie.
Podstawową formą organizacji współpracy w ramach porozumienia są lokalne zespoły współdziałania, działające przy każdym ośrodku dla cudzoziemców.
W skład Zespołu wchodzi: pracownik Urzędu do Spraw Cudzoziemców, odpowiedzialny za określony ośrodek; kierownik lokalnej jednostki Policji (lub wyznaczony funkcjonariusz), przedstawiciel organizacji pozarządowej. Zespół współpracuje z personelem medycznym w ośrodku, może również podjąć współpracę z przedstawicielami innych instytucji oraz przedstawicielami środowisk uchodźczych.
Rozpoznanie przypadków przemocy
Procedura postępowania: Członek Zespołu, który powziął wiadomość o przypadku przemocy zastosowanej wobec cudzoziemca przebywającego w ośrodku, dokumentuje ten fakt w formie notatki oraz przekazuje pozostałym członkom Zespołu informacje o tym przypadku i za zgodą ofiar przemocy ich dane osobowe.
Pracownik Urzędu do Spraw Cudzoziemców odpowiedzialny za ośrodek, w którym przebywa ofiara przemocy, sporządza notatkę z opisem zdarzenia i niezwłocznie przekazuje ją do wiadomości osoby wyznaczonej przez Dyrektora Biura Organizacji Ośrodków dla Cudzoziemców Ubiegających się o Nadanie Statusu Uchodźcy lub Azylu Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Funkcjonariusz Policji wchodzący w skład Zespołu, gromadzi notatki o przypadkach przemocy zastosowanej wobec cudzoziemców przebywających w danym ośrodku i, w porozumieniu z innymi członkami Zespołu, sporządza co pół roku analizę stanu zagrożenia zjawiskiem przemocy, określając w szczególności: liczbę zgłoszonych przypadków przemocy, liczbę wszczętych postępowań karnych i sposób ich zakończenia, czynniki sprzyjające zjawisku przemocy oraz działania, jakie należy podjąć w celu przeciwdziałania temu zjawisku.
Zespół przygotowuje co pół roku zestawienie statystyczne przypadków przemocy zastosowanej wobec cudzoziemców przebywających w danym ośrodku, wypełniając kwestionariusz opracowany przez Grupę Ewaluacyjną, a następnie przekazuje go Grupie Ewaluacyjnej.
Zapobieganie przypadkom przemocy
W celu zapobiegania przemocy wobec cudzoziemców przebywających w ośrodku Zespół podejmuje działania na rzecz: zapewnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa w ośrodku i jego okolicach oraz informowania cudzoziemców przebywających w ośrodku o zjawisku przemocy, metodach zapobiegania przemocy oraz reagowania na przypadki przemocy.
Reagowanie na przypadki przemocy
Zespół reaguje na przypadki przemocy stosowanej wobec cudzoziemców przebywających w ośrodku i w tym celu:
1)podejmuje działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa osobistego ofierze przemocy lub potencjalnej ofierze przemocy i jej bliskim;
2)podejmuje działania zmierzające do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych, psychologicznych i społecznych ofiary przemocy i jej bliskich;
3)zapewnia ofierze przemocy pomoc w skontaktowaniu się z organizacją udzielającą pomocy prawnej;
4)podejmuje działania w celu zainicjowania postępowania karnego;
5)zapewnia przepływ informacji o przypadkach przemocy między członkami Zespołu oraz innymi podmiotami współpracującymi z Zespołem.
Działania wspierające
Współpracujące instytucje będą również podejmowały wspólne działania w celu przygotowania szkoleń dla osób zaangażowanych zawodowo lub społecznie w działania na rzecz rozpoznawania, zapobiegania i reagowania na przypadki przemocy wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach oraz materiałów informacyjnych dla tych osób i cudzoziemców.
